Porady dla przedsiębiorców

Kim jest osoba współpracująca? Jak rozliczać ZUS w przypadku takiej osoby?

30-11-2019

Osoba współpracująca – kto to?

Bardzo często dochodzi do sytuacji, w której przedsiębiorca otrzymuje wsparcie ze strony swojej rodziny. Nieraz wspólna praca nad danym projektem biznesowym owocuje tym, że koniec końców powstaje firma rodzinna. Okazuje się jednak, że na gruncie polskiego prawa, nawet bezinteresowna pomoc krewnych powoduje ściśle określone skutki prawne. O co dokładnie chodzi? Jak rozwiązać te kwestie?

Z pewnością wielu spotkało się choć raz w życiu z określeniem “osoba współpracująca”. Jak się okazuje, jest to zarówno pojęcie używane w potocznej mowie, jak i pewnego rodzaju podmiot regulowany przez polskie przepisy. Osoba współpracująca definicja tego tworu prawnego opisana została w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jej brzmieniem to rodzice, dzieci własne lub dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, małżonek, a także ojczym czy macocha, którzy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności. Co ciekawe, za osobę współpracującą nie uznaje się rodzeństwa ani członka rodziny, którego zatrudniono w celu przygotowania go do zawodu! 


Osoba współpracująca nieodpłatnie

W tej materii mało ważne jest dla kontrolerów z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych to, czy jeden z wymienionych wyżej członków rodziny wykonuje swoje zadania odpłatnie czy też nie. Nawet jeśli nie ma on podpisanej żadnej umowy oraz deklaruje pracę za darmo przez ZUS uznawany jest za osobę współpracującą. Oznacza to, że nawet nieodpłatna pomoc w prowadzeniu działalności gospodarczej pociąga za sobą konieczność opłacenia składek. Jaką podstawę obliczeń należy przyjąć? Czy istnieją jakiekolwiek wyjątki od tej zasady?

Osoba współpracująca a ZUS

Członka rodziny, który zamierza pomagać przy prowadzeniu przedsiębiorstwa należy więc zarejestrować w ZUS. Osoba współpracująca ZUS jest zgłaszana do opłaty ubezpieczenia społecznego z kodem ZUS 05 11. Jeśli nie mamy pewności co do wyboru odpowiedniego formularza, o szczegóły warto zapytać w najbliższym oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przy obliczaniu wymiaru składek dla osoby współpracującej bierze się pod uwagę liczne kryteria. Wysokość opłat może się różnić w zależności od rodzaju zawartej umowy.

Osoba współpracująca a wysokość składek

Jeśli mówimy o umowie o pracę, wówczas składki opłaca się w wymiarze takim, jaki obowiązuje przedsiębiorców. Inaczej jest przy umowach cywilnoprawnych. Podpisując z członkiem rodziny umowę zlecenie należy liczyć się z tym, że wysokość składek będzie zależeć od wielkości wynagrodzenia. Przy umowach o dzieło natomiast istnieje wiele różnych reguł, a przepisy w tym obszarze są mało precyzyjne. Przyjęło się jednak, na bazie interpretacji samego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że płatnik jest zobligowany do uiszczania składki w wymiarze jak za przedsiębiorcę. Sprawa wygląda dokładnie tak samo w przypadku osób wykonujących pracę nieodpłatnie i bez żadnej umowy.

Umowa o dzieło ze współmałżonkiem?

Jedno z najważniejszych uregulowań dotyczących osoby współpracującej głosi, że w przeciwieństwie do samego przedsiębiorcy, nie może być ona objęta preferencyjnymi składkami ZUS. Przypomnijmy, że właściciele firm mogą korzystać z prawa do niższych opłat przez pierwsze pełne dwa lat prowadzenia biznesu. Czy można zatrudnić małżonka na umowie o dzieło? Nic nie stoi temu na przeszkodzie, ale należy pamiętać, że wówczas - o ile pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym - jest osobą współpracującą, za którą należy uiścić składki w pełnym wymiarze.

Nieodpłatne zatrudnienie małżonka jako osoby współpracującej

Co do zasady, składki w całości opłaca przedsiębiorca. Nie ma tutaj znaczenia typ umowy. Osoba współpracująca nie jest zobligowana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów z tytułu swojego zatrudnienia. Bardzo często przy nieodpłatnej pracy mówimy o umowach ustnych, które nie potrzebują potwierdzenia na piśmie. Jako, że do porozumienia co do obowiązków zawodowych dochodzi w gronie rodzinnym, można mówić o sporym zaufaniu umawiających się stron. W pewnym momencie pojawia się pytanie o to, czy w przypadku darmowej pomocy powstaje przychód podatkowy z nieodpłatnych świadczeń? Przepisy wskazują jasno, że tak, z tym jednak zastrzeżeniem, że jest on zwolniony z daniny. Przedsiębiorca nie musi wykazywać go jednak w księdze przychodów i rozchodów.

Osoba współpracująca a koszty firmy

Warto dodać, że od 1 stycznia 2019 roku wynagrodzenie osoby współpracującej to taki sam koszt uzyskania przychodu, jak każda inna pensja w danej firmie. Przedsiębiorca może więc swobodnie na tej podstawie optymalizować podatki. Wcześniej nie było takiej możliwości, co znacznie ograniczało korzyści płynące z tego rozwiązania. Z jednej bowiem strony mieliśmy spory wydatek związany z obowiązkowymi składkami, z drugiej właściciel przedsiębiorstwa nie mógł uwzględniać tych kwot w rachunkowości swojej firmy. Z wynagrodzeniem dla osoby współpracujących wiąże się także obowiązek podatkowy, co określają szczegółowe przepisy ustawowe.

Co istotne, składki nie dotyczą osób współpracujących, które są zatrudnione w innej firmie. Mowa zarówno o umowie o pracę, kontraktu, jak i zlecenie. W takim przypadku konieczne jest opłacenie wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego, którego wysokość wynosi tyle samo dla wszystkich podmiotów. Jeśli osoba jest “oskładkowana” tylko w części, wtedy przedsiębiorca musi dokonać płatności pozostałych składek. Jak na razie jedyną umową cywilnoprawną, która przewiduje obowiązkowy ZUS jest zlecenie. Przy umowach o dzieło z kolei składki są kwestią dobrowolną. Warto o tym pamiętać analizując zbieg ubezpieczeń i świadczeń.

Lista wpisów

Szanowny Użytkowniku!

Na naszych stronach korzystamy z plików cookie. Dane te są przez nas zbierane, aby poprawić komunikatywność na stronie a także pozwalają Ci pełniej korzystać z jej możliwości. W ten sposób jesteśmy w stanie dopasować indywidualne treści do Ciebie oraz pozwalają nam zrozumieć w jaki sposób usprawnić funkcjonalność naszych stron, tak by korzystanie z nich było dla Ciebie przyjemniejsze i prostsze. Abyśmy mogli zapewnić Ci te wszystkie funkcjonalności prosimy o akceptację plików cookie, związanych z wydajnością usług, funkcjonalnością strony i treściami reklamowymi. Chcemy Cię zapewnić, że strony nie zbierają w sposób automatyczny żadnych innych informacji, z wyjątkiem tych zawartych w plikach cookies oraz znacznikach pikselowych. Nie zwiększamy zakresu naszych uprawnień. Dbamy o Twoje dane tak by były u nas bezpieczne, a zgodę możesz wycofać w każdej chwili, ustawienia można w dowolnej chwili zmienić. Szczegóły jak to zrobić i jak zarządzać wyrażoną przez Ciebie zgodą uzyskasz w Polityce prywatności.
Należą do nich pliki, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach Serwisu, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach Serwisu oraz pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach Serwisu; (zgoda nie jest wymagana)

Zapisano
Są to pliki umożliwiające "zapamiętanie" wybranych przez Ciebie ustawień i personalizację Twojego interfejsu, np. w zakresie wybranego języka lub regionu, z którego pochodzisz, rozmiaru czcionki, wyglądu strony internetowej itp.;

Zapisano
Te pliki cookie, umożliwiają nam zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych Serwisu, pomagają nam udoskonalać witrynę. Dzięki tym plikom często mamy możliwość szybszego przetworzenia Twojego żądania oraz możemy zapamiętać Twoje ustawienia Wyłączenie tych plików może spowodować nieprawidłowości w wyświetlaniu treści i spowolnione działanie strony.

Zapisano
Pliki cookie, umożliwiające dostarczanie Ci treści reklamowych bardziej dostosowanych do ich zainteresowań dzięki którym reklamy zarówno na tej stronie jak i poza nią są zgodne z Twoimi preferencjami. Wyłączenie tych plików cookie może spowodować wyświetlanie zawartości stron internetowych Serwisu niedostosowanych do Twoich zainteresowań. Korzystanie z Serwisu może być wówczas mniej zoptymalizowane.

Nie teraz, zdecyduję później Gotowe